Martin Visser, verzamelaar, ontwerper, vrije geest

Een halve eeuw intense betrokkenheid met de avant-garde op het gebied van kunst, meubelontwerp en architectuur 

13 maart-17 juni 2012 

In samenwerking met het Kröller-Müller Museum

Martin Visser

Martin Visser (1922 Papendrecht – Bergeijk 2009) speelde een onderscheidende rol op het gebied van de beeldende kunst, het meubelontwerp en de architectuur. De collectie Visser omvat de belangrijkste privéverzameling neo avant-garde kunst van Nederland. Zijn meubelontwerpen, waaronder de iconische slaapbank BR 02 (1958), behoren tot de klassieken van de Nederlandse vormgeving en zijn opmerkelijke woonhuis in Bergeijk, ontworpen door Gerrit Rietveld met een aanbouw van Aldo van Eyck, werd recentelijk tot Rijksmonument verklaard. 

Martin Visser, verzamelaar, ontwerper, vrije geest laat het licht schijnen over de nalatenschap van de gerenommeerde meubelontwerper en drijvende kracht achter de collectie Visser. Voor het eerst wordt een samenhangend beeld geschetst van Vissers bijzondere betekenis voor de beeldende kunst, vormgeving en architectuur in Nederland. 

Leven met kunst – leven in kunst
De tentoonstelling start met een aantal van Vissers beroemde meubelontwerpen. Martin Visser ontwierp een aantal ijzersterke meubels die nu al tot de klassieken van de Nederlandse vormgeving behoren en waarvoor hij meerdere oeuvreprijzen ontving.

Verderop wordt een indruk gegeven van het bijzondere woonhuis in Bergeijk, aan de hand van een architectuurmaquette en recente interieurfoto's van Johannes Schwartz. Was Martin Visser eenmaal overtuigd van een kunstenaar, ontwerper of architect dan was zijn vertrouwen onbegrensd en onvoorwaardelijk. Daarvan getuigt het compromisloze karakter van zijn woonhuis in Bergeijk dat in 1955 werd uitgevoerd naar een ontwerp van Gerrit Rietveld, met een forse aanbouw in 1968 door Aldo van Eyck.

De tentoonstelling is verder gewijd aan ruim honderd schilderijen, sculpturen, installaties, fotowerken en tekeningen afkomstig uit de privécollectie Visser. Deze collectie wist Martin Visser samen met zijn eerste vrouw Mia, broer Geertjan en later met Joke van der Heijden bijeen te brengen door telkens in een vroeg stadium bij kunstenaars aan te kloppen. Velen van hen zouden uitgroeien tot boegbeelden van de neo avant-garde. Ruim 400 werken uit de collectie Visser zijn in de afgelopen decennia onder de noemer 'voorheen collectie Visser' ondergebracht in het Kröller-Müller Museum. 

Drie verzamelperiodes
In de collectie Visser zijn drie verzamelperiodes te onderscheiden. Eind jaren veertig tot begin jaren zestig was de tijd van CoBrA, de Nul- en Zerokunstenaars en de Franse Pop art (Nouveau Réalisme). Visser kocht in de jaren direct na de tweede wereldoorlog veel werk van met name Karel Appel en Constant. In 1958 verkocht en verruilde hij zijn hele CoBrA-collectie – de grootste destijds in Nederland – en verwierf een reeks van witte panelen van de Italiaan Piero Manzoni. Daarna volgden in hoog tempo werken van Lucio Fontana en van kunstenaars zoals Christo, Arman en Martial Raysse.

De jaren zestig en zeventig werden gedomineerd door Amerikaanse minimal art en Europese conceptuele kunst. De Amerikaanse minimal art kreeg in Nederland, mede dankzij de inspanningen van de Vissers razendsnel voet aan de grond. De kennismaking in 1967 met de 'vloertegels' van Carl Andre bracht een tweede aardverschuiving in de collectie op gang. Minimal-kunstenaars van het eerste uur kwamen naar Bergeijk om een werk voor de collectie te ontwikkelen om deze vervolgens bij de plaatselijke metaalfabriek Nebato te laten produceren.

Met het postmodernisme vanaf halverwege de jaren zeventig verschenen onder meer Anselm Kiefer, A.R. Penck en Sigmar Polke ten tonele. De optimistische jaren tachtig; de perspectiefwisselingen en marktgedreven versnelling in de kunstactualiteit is zichtbaar in de collectie met werken van onder meer Haring, Basquiat en Condo.

Het hart van de tentoonstelling wordt gevormd door vier zalen met een prachtige collectie werken op papier en vitrines vol met brieven en ansichtkaarten van kunstenaars. De relatie verzamelaar/kunstenaar komt wellicht het best tot uitdrukking in de uitgebreide tentoongestelde correspondentie. Deze behelst naast brieven en ansichtkaarten ook uitnodigingskaarten, brochures en archieffoto's. De collectie werken op papier schetst een beeld van veranderende artistieke opvattingen tussen 1950 en 1970. 

Daarnaast zijn op aanwijzing van de (erven van) kunstenaars zelf bepaalde werken van Sol LeWitt, Daniel Buren, Richard Long en Lawrence Weiner in het Bonnefanten opnieuw uitgevoerd. Een speciale vermelding verdient de laatste zaal van de tentoonstelling waar vroege Amerikaanse minimal art is opgesteld, die in Bergeijk is geproduceerd.

Samenhang met Bonnefanten collectie
Aansluitend op dezelfde verdieping van het museum is de eigen collectie van het Bonnefantenmuseum te zien, met uitzondering van de laatste (kop)zaal, waarin een grootschalig werk van Ellsworth Kelly uit de collectie Visser te zien is. Het museum deelt met de Vissers een geestverwante oriëntatie op de Duits-Belgische as: Düsseldorf-Keulen-Antwerpen-Brussel. Eminente kunstenaars uit de collectie Visser zijn ook ankerpunten in de verzameling van het museum zoals de Duitser Joseph Beuys en de Brusselaar Marcel Broodthaers. Gedeelde belangstelling geldt tevens voor Gilbert & George, Jan Dibbets en met name Sol LeWitt die in beide collecties een heel bijzondere plaats inneemt.


Activiteiten rondom de tentoonstelling

Een aantal activiteiten worden georganiseerd rondom de centrale thema's in Martin Visser, verzamelaar, ontwerper, vrije geest:

- Lezing van Piet Hein Eek op zondag 15 april om 14.00 uur, in het kader van het Museumweekend

Onze samenleving wordt georganiseerd en geleid door specialisten. Er is echter ook behoefte aan mensen die naar het geheel kijken en zo veranderingen bewerkstelligen, aldus Piet Hein Eek. Martin visser is zo'n generalist. Eek voelt zich met hem verwant.

Ontwerper Piet Hein Eek (1967 Purmerend - Geldrop) studeerde in 1990 af aan de Design Academy in Eindhoven en maakte internationaal naam met zijn producten met sloophout. Ruim een jaar geleden startte Eek in de oude keramiekfabriek van Philips op Strijp S in Eindhoven een zeer ambitieus en vanaf het begin zeer succesvol project: een nieuwe centrum voor design en lifestyle dat elfduizend vierkante meter, verspreid over drie verdiepingen beslaat.


- Interview van Jan van Adrichem op zondag 17 juni om 14.00 uur

Jan van Adrichem, kunsthistoricus, voormalig hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht en auteur van het boek 'De ontvangst van de moderne kunst in Nederland 1910-2000' wordt geïnterviewd door de samensteller van de tentoonstelling, Paula van den Bosch. In het gesprek gaat Van Adrichem in op de centrale rol van Martin Visser bij de ontwikkeling van de internationale avant-garde kunst in Nederland.

Publieksactie rondom de slaapbank BR 02: Ik zit zo

Bezoekers kunnen in de loop van de tentoonstelling kans maken op de iconische slaapbank BR 02 van Martin Visser. Daarvoor hoeven ze alleen maar hun verrassende kijk op de iconische slaapbank naar het museum toe te sturen. Spelregels en voorwaarden zullen vanaf 13 maart op de website www.bonnefanten.nl terug te vinden zijn. Mede mogelijk gemaakt met steun van Spectrum Meubels.

Publicatie

De catalogus Martin Visser, verzamelaar, ontwerper, vrije geest is beschikbaar in de Museum Shop. Met bijdragen van: Evert van Straaten, Paula van den Bosch, Liz Kreijn, Carel Blotkamp, Paula Feldman Sankoff, Guus Vreeburg, Marijke Kuper, Francis Strauven, Kris Dittel en Johannes Schwartz. 216 pagina's, 26 x 23 cm, 180 afbeeldingen. 

Samenwerking met het Kröller-Müller Museum 

Deze tentoonstelling wordt georganiseerd in nauwe samenwerking met het Kröller-Müller Museum. Het is de grootste bruikleenoperatie aller tijden voor het museum, met meer dan honderd kunstwerken die in Maastricht te zien zijn.
In het Kröller-Müller Museum zijn in dezelfde periode ook werken van de 'Voorheen collectie Visser' te zien in de tentoonstelling Verlangen naar volmaaktheid (1 april t/m 28 oktober 2012). Het gaat hier om werken van Jenny Holzer, Anselm Kiefer, Dan Flavin en A.R. Penck. In de beeldentuin van het museum staan de beroemde paviljoens van Aldo van Eyck en Gerrit Rietveld. 

De tentoonstelling Martin Visser, verzamelaar, ontwerper, vrije geest is te zien tijdens TEFAF 2012.

Beeldmateriaal

lees de voorwaarden voordat u het beeldmateriaal download. Wij stellen het erg op prijs om een bewijsexemplaar van de publicatie te ontvangen!

	Foto Claude Magelhaes / Van Abbemuseum
	Foto Johannes Schwartz
	Foto Johannes Schwartz
	Foto Johannes Schwartz
	Carl Andre, Square Piece (for Martin and Mia Visser), 1967.Collectie en foto: Kröller-Müller Museum. Foto Kröller-Müller Museum
	Daan van Golden Heeren lux III, 2003 Olieverf op doek 52 x 60 cm collectie Visser foto Gert Jan van Rooij
	Martial Raysse Make-up, 1962 Collage, foto beschilderd en potlood 25,5 x 17 cm collectie Visser foto Gert Jan van Rooij
	Sol LeWitt Buried Cube Containing an Object of Importance but Little Value, 1968 9 z/w foto’s op papier 31,8 x 25,4 cm collectie Visser foto Gert Jan van Rooij
	Carl Andre Henge on Threshold (Meditation on the year 1960), 1971 Wood 209 x 150,5 x 29 cm Photo: Kröller-Müller Museum Collection Kröller-Müller Museum (former collection Visser)
	Foto Johannes Schwartz
	Foto Bonnefantenmuseum
	BR 02 - Spectrum Meubels © Spectrum Meubels.