De Schoonheid van Stilte – Japanse prenten van Tsukioka Kōgyo

17.01 – 08.04.12

In samenwerking met het Japanmuseum SieboldHuis, Leiden

Op 17 januari 2012 opent in het Bonnefantenmuseum de tentoonstelling De Schoonheid van Stilte – Japanse prenten van Tsukioka Kōgyo. De tentoonstelling sluit aan op een reeks tentoonstellingen 'kunst op papier' in het Bonnefantenmuseum en stelt het werk van een van de grote Japanse prentkunstenaars van de vorige eeuwwisseling, Tsukioka Kōgyo, centraal. Kōgyo is bekend geworden met zijn populaire afbeeldingen van het typisch Japanse Nō theater, dat eind vorige eeuw een ware revival onderging. Daarnaast beeldde hij dieren en landschappen uit. Zijn techniek, de kleurenhoutsnede, is zo verfijnd dat deze niet te onderscheiden is van geschilderd werk.

Het jaar van Tsugioka Kōgyo's geboorte, 1869, valt nauw samen met grote politieke en economische omwentelingen in Japan. Van 1603 tot 1868 hadden de zogenaamde Shoguns een feodaal machtsstelsel gedomineerd en hadden controle over alle aanzienlijke families van Japan. De keizer was alleen nog officieel machthebber, maar feitelijk was ook hij gegijzeld.

In 1868 werd de macht van de keizer in ere hersteld en ving de Meiji periode aan, naar de eerste 'moderne' keizer van Japan. Keizer Meiji verschilde van de Shoguns door zijn interesse voor het westen, waaronder ook westerse kunst. Ook luidde hij in Japan de industriële revolutie in, die zich decennia eerder al vanuit Engeland en België over Europa en de Verenigde Staten had verspreid. Ook bevorderde hij een centrale overheid, met Tokyo als economisch en politiek centrum, en stelde hij geleidelijk de grenzen open van het gesloten en naar binnen gekeerde land. Tegelijk met deze modernisering ontstond in Japan een sterke hang naar het eigen verleden en oosterse waarden. 

Een van die oosterse waarden, het klassieke en verstilde Nō theater had al eeuwen gedijd onder de machthebbers en leek aanvankelijk slachtoffer van de vernieuwingen te worden, maar herstelde zich omdat het een nieuw publiek wist te overtuigen van zijn verstilde schoonheid. Zowel door de inspanningen van een aantal Nō acteurs, Japanse overheidsfunctionarissen, en buitenlandse bezoekers aan Japan werd een revival van deze oude theatervorm ingezet. Voeg hieraan toe de belangstelling van kunstenaars zoals Kōgyo's leermeester Tsukioka Yoshitoshi (1839-92) en de mogelijkheden die de 'gewone mensen' eindelijk kregen om deze theatervorm te leren kennen, en de wedergeboorte was een feit. Niet alleen op de planken, maar ook gedrukt op papier.

De prenten geven veel informatie over de theaterstukken ¬– vaak wordt een belangrijke scene uit het verhaal getoond – maar ook situaties achter het toneel. Verder zijn er prenten met de zangers en muzikanten, toneelattributen en maskers, en de opbouw van het toneel zelf. Een goudmijn voor liefhebbers van deze oude theatervorm, maar ook voor verzamelaars van de drukkunst want alle prenten in deze serie zijn bijzonder goed gedrukt op papier van de hoogste kwaliteit. Daarnaast heeft Kōgyo ook prentseries met andere onderwerpen gemaakt zoals prachtige natuur en vogels.


Catalogus: Robert Schaap, J, Thomas Riemer, The Beauty of Silence – Japanese Nō & Nature prints by Tsukioka Kōgyo 1869-1927 (Hotei Publishing (Leiden, Boston, 192 pp, 450 kleurenafbeeldingen). Verkrijgbaar in de Museum Shop. 

Download hier het persbericht als pdf.

Beeldmateriaal

lees de voorwaarden voordat u het beeldmateriaal download. Wij stellen het erg op prijs om een bewijsexemplaar van de publicatie te ontvangen!

	Tsukioka Kogyo, Atsumori, 1923 Series: One Hundred No Plays (Nogaku hyakuban) Number: 46 (Envelope 16) Signed: Kogyo, with artist’s seal Publisher: Matsuki Heikichi (Daikokuya) Collection: Robert & Josephine Schaap, The Netherlands
	Foto Peter Cox
	Foto Peter Cox
	Afbeelding van een No podium, 1898 Illustration of a No Stage (Nobutai no zue) Series: Pictures of No Plays (Nogaku zue) Date: Spring 1898 Signed: Tsuchinoe inu no haru Hanyo Kogyo, with artist’s seal Publisher: Matsuki Heikichi (Daikokuya) Collection: Claus-Peter Schulz, Germany
	Maskers, 1900 Masks Series: Pictures of No Plays (Nogaku zue) Date: ca 1900 Signed: Kogyo, with artist’s seal Publisher: Matsuki Heikichi (Daikokuya) Collection: Koelman van Doornik, The Netherlands
	Foto Peter Cox
	IJsvogel, 1900 Kingfisher Date: ca 1900 Signed: Kogyo, with artist’s seal Publisher: Matsuki Heikichi (Daikokuya) Collection: Claus-Peter Schulz, Germany
	Kwartels en volle maan, 1900 Quails and Full Moon Date: ca 1900 Signed: Kogyo seal Publisher: Matsuki Heikichi (Daikokuya) Collection: Tessa Schaap, The Netherlands
	Foto Peter Cox
	Foto Peter Cox